آمار بازدید
افراد آنلاین : 26
ورودی گوگل : 1046
تعداد کل مطالب : 2239
تبادل لینک با : 11 سایت
بازدید امروز : 12332
بازدید دیروز : 19625
بازدید این هفته : 54478
بازدید این ماه : 575505
بازدید کل : 8042816
آخرین ارسال های انجمن
موضوعات
اطلاعات
تبلیغات
تبلیغات متنی

پیوندها
نوشته‌های تازه
نرم افزار مرتبط



مطالب تصادفی
دوستان ما
آخرین دیدگاه ها
مطالب پر بازدید


 

 



 


علوم پنجم ابتدایی بخش دهم – اندام های حسی
catدسته: پایه ششم دبستان

بخش دهم – اندام های حسی

انسان ها دارای پنج اندام حسی به نام چشم، گوش، بینی، زبان و پوست هستند. تمام اندام های حسی به جز پوست که در سطح بدن قرارگرفته، در سر قرار گرفته اند.

دیدن:
بیشتر اطلاعاتی که ما از دنیای اطراف خود به دست می آوریم از راه بینایی است. در داخل پرده درونی چشم ( ساختمان بینایی ما) سلول های عصبی ویژه ای وجود دارد که در مقابل نور حساس هستند پیامی که این سلول ها به مخ می فرستد باعث می شود که نور، رنگ و شکل اشیاء را تشخیص بدهیم.
نزدیک بینی و دوربینی:
چشم شما زمانی خوب می بیند که تصویر بر روی پرده حساس پشت آن تشکیل شود. در بعضی از افراد، تصویر اجسام به طور کاملاً واضح در روی پرده حساس چشم تشکیل نمی شود. اگر این افراد فقط نزدیک را خوب ببینند به آنها نزدیک بین گفته می شود بعضی دیگر هم اجسام دور را خوب می بینند و به آنها دوربین گفته می شود.
با استفاده از عدسی های مخصوص می توان هر دو عیب را برطرف کرد.

علامت نزدیک بینی و دوربینی چیست؟
بیشتر نزدیک بینی و دوربینی ها ارثی هستند. بیشتر عیب های بینایی به تدریج و بسیار آرام ایجاد می شوند. بعضی دانش آموزان در سر کلاس درس مشکل بینایی دارند که باید توسط متخصصین بینایی برطرف گردد.

مراقبت از چشم ها:
برای مراقبت از چشم باید به این نکات توجه کرد:
۱- در هنگام مطالعه از نور بسیار زیاد یا کم پرهیز کنید
۲- در روزهای تابستان یا روزهای برفی زمستان از عینک آفتابی استفاده کنید.
۳- در هنگام کار با ابزار خطرناک از عینک ایمنی استفاده کنید.
۴- اگر گرد و خاک یا چیزی وارد چشم شما شد، پلک ها را با دست نمالید، از یک بزرگ تر کمک بخواهید.

شنیدن:
گوش نیز ارتباط ما را با دنیای اطراف برقرار می کند. داشتن گوش های سالم برای یادگیری بهتر و ایمنی لازم است.
چگونه می شنویم؟
هر چیزی که صدا ایجاد می کند، باعث لرزش هوا می شود. در همه طرف پخش می شود و قسمتی از آن به گوش می رسد. ذرات در حالت لرزش هوا، به پرده گوش برخورد می کنند. این پرده در انتهای سوراخ گوش قرار گرفته است. لرزش هوا پرده ی نازک و پهن گوش را می لرزاند. لرزش پرده گوش به قسمت حلزون مانندی که در داخل سر قرار گرفته است می رسد. در این قسمت، ابتدای رشته های عصبی ویژه ای وجود دارد که به مخ می روند و پیام شنوایی را به آن می رسانند.

عیب های گوش:
بعضی افراد بعضی صداها را نمی شنوند و گفته می شود گوش آنها سنگین است. سنگینی گوش ممکن است موقتی باشد و علت آن جمع شدن مواد ترشحی درون سوراخ گوش بر روی پرده انتهای آن است. پزشک می تواند گوش را به آسانی شست و شو بدهد و این مواد را بردارد. اگر صدای شدیدی به وجود آید ممکن است پرده آن را پاره کند بعضی صداهای معمولی به گوش آسیب می رسانند. کارگران که با ماشین آلات پر سر و صدا کار می کنند، دچار ناراحتی شنوایی می شوند.

تشخیص ناراحتی های شنوایی با کمک دستگاه شنوایی سنجی صورت می گیرد.به این نکات دقت کنید:
۱- گوش ها را تمییز کنید
۲- هرگز چیز نوک تیز وارد گوش نکنید.
۳- هرگز در گوش کسی داد نزنید
۴- هرگز با دست یا کتاب یا چیز دیگر به گوش کسی ضربه نزنید.

بوییدن و چشیدن:
زبان و بینی دو اندامی هستند که از نظر احساس، بو و مزه شبیه هم عمل می کنند. در هر دو اندام رشته های عصبی وجود دارد که نسبت به مولکول های مواد بو دار و مزه دار، حساس است. البته برای اینکه بوی چیزی حس شود مولکول های آن باید همراه هوا به بالای بینی برسند. برای حس کردن یک مزه خوراکی، لازم است مولکول های آن در آب دهان حل شوند. به همین علت، مزه غذایی که با قاشق وارد دهان می شود را احساس می کنیم اما خود قاشق مزه ندارد.

لمس کردن:
پوست بدن، کارهای متفاوتی انجام می دهد، یکی از این کارها، حس کردن گرمی، سردی، زبری، نرمی، فشار و درد است. پوست رشته های عصبی فراوان دارد که هر کدام از آنها کار ویژه ای انجام می دهند. پوست عضو مهمی است که چند کار مهم دیگر را هم انجام می دهد.

 

پرسش های بخش ۱۰
در جای خالی کلمات مناسب بگذارید.

۱- با استفاده از عینک مخصوص می توان عیب های چشم را بر طرف کرد.
۲- هر چیزی که صدا ایجاد کند باعث لرزش هوا می شود.
۳- هماهنگی بین اندام های حسی ما بر عهده مخ است.
۴- تشخیص ناراحتی های شنوایی، به کمک دستگاه شنوایی سنجی انجام می گیرد.
۵- در چشم سالم تصویر اجسام بر روی پرده حساس تشکیل می شود.
۶- پوست اندام حس لامسه است.

 

سؤالات تشریحی
۱- فایده وجود اندام های حسی برای ما و جانوران دیگر چیست؟

اندام های حسی، آگاهی لازم را از دنیای اطراف به ما می دهند.

۲- چرا بیشتر اندام های حسی در سر قرار گرفته اند؟

زیرا سر کمتر از بقیه اعضا در معرض ضربه و حادثه است و علاوه بر آن استخوان های سر طوری قرار گرفته اند که می توانند اعصاب مربوط به اندام های حسی را محافظت کنند.

۳- کار رشته های عصبی چیست؟

رشته های عصب پیام ها را دریافت می کنند و به مخ انتقال می دهند.

۴- در تاریکی به وسیله کدام حس چیزی را که می خواهیم پیدا می کنیم؟

به وسیله لمس کردن

۵- نور پس از عبور از چه قسمت هایی به داخل چشم نفوذ می کند؟

پس از عبور از قرنیه و مردمک

۶- چشم نزدیک بین چگونه است؟

چشم نزدیک بین، دور را خوب نمی بیند و فقط نزدیک را خوب می بیند.

۷- علائم نزدیک بین و دور بین چگونه است؟

چشم نزدیک بین چیزهای دور را خوب نمی بیند و چشم های دوربین چیزهای خوب را تشخیص نمی دهد.

۸- داشتن گوش های سالم چه فایده ای دارد؟

گوش های سالم، ما را با دنیا، بهتر آشنا می کند و به یادگیری و ایمنی ما کمک می کند.

۹- لرزش هوا پس از برخورد به پرده گوش به کدام قسمت می رسد؟

به قسمت حلزونی

۱۰- صداهای بسیار شدید چه آسیبی به گوش می رسانند؟

به پرده گوش آسیب می رسانند و دیگر صدا را به خوبی نمی شنویم.

۱۱- قسمت خارجی گوش از چه ماده ای ساخته شده و چه حالتی دارد؟

از غضروف ساخته شده و نرم است.

 

12- گرمی، ‌سردی، ‌زبری،‌ نرمی، ‌فشار و درد را با کدام حس درک می کنیم؟

با لمس کردن

 

13- آیا صدا از تمام مواد یکسان عبور می کند؟

خیر، صدا از بعضی مواد به خوبی عبور می کند مثل آب و هوا و از بعضی مواد به خوبی عبور نمی کند مثل چوب و پنبه.

 

 

بخش یازدهم – انسان و محیط زیست

غذاهایی که ما می خوریم انرژی لازم را برای بدن ما، برای نشستن،‌ راه رفتن،‌ حرکت کردن و صحبت کردن فراهم می کنند.
غذاهای ما به دو گروه تقسیم می شوند:
۱- غذاهای گیاهی
۲- غذاهای جانوری

یعنی انرژی بدن ما از جانوران یا گیاهانی که می خوریم تأمین می شود. در سال های پیش آموختید که گیاهان با استفاده از نور خورشید غذاسازی می کنند و گیاه خواران از غذای ساخته شده گیاهان بهره می گیرند و جانوران گوشتخوار نیز از گیاه خواران تغذیه می کنند. همه جانوران زنده ای که از گیاهان تغذیه می کنند مصرف کننده نامیده می شوند. روابط غذایی موجودات زنده را زنجیره غذایی می نامند که از سه حلقه تشکیل شده است :‌یک تولید کننده و حقله های دوم به بعد مصرف کننده.

شبکه غذایی چیست؟
در این تصویر یک شبکه نمایش داده شده یعنی شبکه ای که در آن جانداران مختلف از نظر غذایی به یکدیگر مربوطند که به آن شبکه غذایی می گویند. بنابراین هر یک از ما یک شبکه غذایی بزرگ هستیم. ما و همه گیاهان و جانورانی که غذای ما را تشکیل می دهند، این شبکه بزرگ را به وجود می آوریم.

محیط زیست:
هر چه در اطراف شما وجود دارد و بر زندگی شما اثر می گذارد محیط زیست را تشکیل می دهد. محیط زیست جانداران مختلف شبیه هم نیستند. بیشتر جانداران و گیاهانی که در مناطق مختلف کرده زمین زندگی می کنند برای زندگی کردن در همان منطقه ساخته شده است. مثلاً جاندارانی که در جنگل می کنند نمی توانند در بیابان زندگی کنند.

اثر انسان بر محیط زیست:
همه چیزهایی که در طبیعت وجود دارند و انسان از آنها استفاده می کند منابع طبیعی نامیده می شوند. گیاهان و جانوران منابع طبیعی زنده و هوا، ‌آب و خاک منابع طبیعی غیر زنده هستند. مثلاً تا به حال تصور کرده اید که چند بار می توان چمن را کوتاه کرد؟ چمن همیشه می تواند بخش های بریده شده خود را جبران کند و به همین دلیل همیشه در حال رشد است. این منابع که در صورت مصرف شدن خیلی زود جبران می شوند منابع جبران شدنی نام دارند. گیاهان و جانوران نیز در صورت بهره برداری صحیح می توانند جبران شوند. چون همه آنها معمولاً تولید مثل می کنند.

جمعیت:
به مجموع افراد یک نوع از جانداران که در جای خاصی زندگی می کنند جمعیت می گویند.

تغییرات جمعیت:
در صورتی که افراد یک جمعیت هیچ تغییری نکنند و تعداد افراد جمعیت همیشه یکسان بماند هیچ فردی نمی میرد و هیچ نوزادی به دنیا نمی آید. ولی همین دو عامل مرگ و میر باعث ایجاد تغییر در جمعیت می شوند. در طبیعت جمعیت گیاهان و جانوران معمولاً ثابت می ماند چون عوامل کم کننده و زیاد کننده تقریباً به طور متعادل حرکت می کنند.

جمعیت انسان:
انسان بر خلاف سایر موجودات زنده می تواند از تأثیر عوامل کاهش دهنده یا افزایش دهنده جمعیت بکاهد. اگر انسان مواد اضافی یا انرژی هایی مانند گرما و یا صدا را به محیط زیست خود وارد کند و با آنها سلامتی جانداران را به خطر بیندازد، محیط زیست را آلوده کرده است. هوا، آب، ‌خاک و مواد غذایی در معرض آلودگی قرار دارند. آبها نیز توسط ورود مواد زاید کارخانه ها،‌ کودهای شیمیایی و سموم شیمیایی آلوده می شوند. امروزه آلودگی آبگیرها، دریاچه ها و تالاب ها به صورت یک مشکل اساسی برای محیط زیست در آمده است.

در محل زندگی به دلیل وجود سر و صداهای بلند که برای گوش مضر است، آلودگی صوتی وجود دارد. شنیدن صداهای بلند مانند صدای هواپیما و کامیون از نزدیک، برای سلامتی ما مضر است.

 

پرسش های بخش ۱۱
جملات صحیح و ناصحیح را مشخص کنید.

 

1- انرژی بدن ما از گیاهان و جانورانی که می خوریم تأمین می شود.

درست *

نادرست

 

2- محیط زیست جانداران مختلف شبیه به هم است.

درست *

نادرست

 

3- انسان برای وارد شدن به هر یک از محیط های زیستی در خود تغییرات ایجاد می کند؟

 

درست

نادرست*

۴- ما نیز جزئی از یک شبکه بزرگ غذایی هستیم.

درست *

نادرست

 

5- باکتری های تجزیه کننده موجودات در شبکه غذایی تأثیری ندارند.

درست

نادرست *

 

 

سؤالات تشریحی
۱- کدام گروه از موجودات غذایی خود را می سازند؟

گیاهان

۲- تولید کننده و مصرف کننده مواد غذایی یعنی چه؟

تولید کننده مواد غذایی گیاهان هستند که خودشان غذا می سازند و مصرف کننده ها انسان و جانوران گیاهخوار و گوشتخوار هستند.

۳- منظور از زنجیره غذایی چیست؟

رابطه غذایی بین موجودات مصرف کننده و تولید کننده را زنجیره غذایی می گویند.

۴- در هر زنجیره غذایی چند تولید کننده و چند مصرف کننده وجود دارد؟

یک تولید کننده و چند مصرف کننده

۵- منظور از محیط زیست چیست؟

هر چیز که در اطراف ما وجود دارد و بر زندگی ما اثر می گذارد محیط زیست ما را تشکیل می دهد.

۶- منظور از منابع طبیعی چیست؟

همه چیزهایی که در طبیعت وجود دارند و مردم از آنها استفاده می کنند منابع طبیعی هستند.

۷- چه منابعی جبران شدنی هستند؟

گیاهان، جانوران، اکسیژن از منابع جبران شدنی هستند.

۸- جمعیت چیست؟

به مجموع افراد یک نوع از جانداران که در جای خاصی زندگی می کنند جمعیت نامیده می شوند.

۹- چرا جمعیت گیاهان و جانوران معمولاً ثابت می ماند؟

زیرا عوامل کم کننده و زیاد کننده جمعیت تقریباً به طور متعادل عمل می کنند.

۱۰- چه چیزهائی محیط زیست را آلوده می کنند؟

مواد اضافی، خوراکی ها، دود و گرما و صدای اتومبیل ها و کارخانه ها، کودهای شیمیایی و سمی و جاری شدن فاضلاب خانه و کارخانه ها به درون آب ها باعث آلودگی آب ها و محیط زیست می شوند.



سهیل
۱۲ اسفند ۱۳۹۲

خیلـــــــــــــــــــــــــــــی خیلــــــــــــــــــــــی بد بود

ناشناس
۱۷ فروردین ۱۳۹۳

در سوال ۳ اندام حسی بهتر بود به جای مخ از مغز استفاده می کردید


::ارسال دیدگاه::

up